Specjaliści na spotkaniu Sieci Mapuj Pomoc

Wśród specjalistów zaproszonych na pierwsze w tym roku spotkanie Sieci Mapuj Pomoc znalazł się ekspert naszego think tanku Sergiusz Parszowski. Oprócz naszego eksperta wypowiedzieli się również Dariusz Marczyński, Dyrektor Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego przy MSWiA, oraz Monika Korowajczyk-Sujkowska, przedstawicielka IOM UN Migration Poland.

Tematyka pierwszego spotkania Sieci Mapuj Pomoc

Spotkanie poświęcone było przygotowaniu do obrony cywilnej i ochrony ludności. W trakcie spotkania omówiono tematy dotyczące:

1. wspólnych działań;
2. wdrożenia ustawy;
3. współpracy;
4. obrony cywilnej i pomocy humanitarnej;
5. zapisów ustawy.

1. Wspólne działania 

Tworzenie systemu ochrony ludności może zyskać dzięki współpracy sektora rządowego z przedstawicielami sektora pozarządowego. Do współdziałania obu sektorów zostanie wykorzystany model współpracy wypracowany przez Sieć Mapuj Pomoc, a w efekcie tej współpracy zostaną powołane nowe grupy robocze w tematyce obrony cywilnej i opracowane dwa dokumenty:

• podręcznik poświęcony najlepszym standardom pomocy humanitarnej w organizacjach pozarządowych oraz
• broszura edukacyjna o zasadach bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych – dla ludności cywilnej.

2. Wdrożenie ustawy

Przyjęcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej to wielki sukces dla bezpieczeństwa państwa, ale jej wdrożenie jest czasochłonnym wyzwaniem. Nowe przepisy umożliwiają wojewodzie oraz Ministrowi Spraw Wewnętrznych, w porozumieniu z Wojskowymi Centrami Rekrutacji, zabieganie o personel różnych specjalności i oddelegowywanie go do ochrony ludności cywilnej. Pracownicy organizacji pozarządowych zajmujący się pomocą humanitarną czy medyczną są w takiej sytuacji cennym zasobem ludzkim.

Nowa ustawa nakłada na organy rządowe i samorządowe nowe zadania i kompetencje. Według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w pierwszej kolejności należy skupić się na połączeniu zasobów rządowych, samorządowych i pozarządowych, żeby wykorzystać całą pulę możliwości. W związku z tym istotne jest przygotowanie jasnych wytycznych, które ułatwią organizacjom pozarządowym zawieranie porozumień z organami ochrony ludności. Ważna jest też edukacja społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa ludności.

W ciągu najbliższych miesięcy podjęte zostaną działania związane z implementacją ustawy i uzupełniających ją 18 rozporządzeń.

3. Współpraca

Przewidziane jest spotkanie Ministerstwa z organizacjami pozarządowymi, które wspomagały tworzenie ustawy, by uczestniczyły w opracowaniu minimalnych standardów w systemie ochrony ludności. Rozmowy miałyby także dotyczyć przygotowania oficjalnego planu uwzględniającego wspólne działania na 2025 rok.

4. Obrona cywilna a pomoc humanitarna

Na spotkaniu omówiono 11 klastrów pomocy humanitarnej, znaczenie standardów programów pomocowych oraz konieczność ich stałego doskonalenia. Określono trzy główne role klastrów:

• wyznaczanie standardów i ram pomocy humanitarnej;
• budowanie potencjału i zasobów sektora;
• operacyjne wsparcie instytucji realizujących pomoc w ramach danego sektora.

5. Zapisy ustawy

Najważniejsze zapisy ustawy dotyczące działania systemu ochrony ludności omówił ekspert Obserwatorium Bezpieczeństwa Sergiusz Parszowski. Wymienił 7 istotnych obszarów:

Obowiązująca od stycznia ustawa nie wprowadza nowych zasad ochrony, tylko odwołuje się do już istniejących planów zarządzania kryzysowego. Niestety są one zbyt ogólne, niewielka jest też ich wartość operacyjna, a tym samym nie są użyteczne dla samorządów. Odpowiedzialność za reagowanie na zagrożenie spada na podmiot, który jako pierwszy się o nim dowiedział i to na nim ciąży obowiązek podjęcia stosownych działań (ostrzeganie, alarmowanie, zgłaszanie).

Nasz ekspert zwrócił uwagę na to, że najwięcej nowych zadań nałożono na jednostki samorządu terytorialnego.

System ochrony ludności obejmuje 3 filary:

• organy ochrony ludności (zarządzające);
• podmioty ochrony ludności (wykonujące);
• zasoby ochrony ludności (zasoby finansowe, informacyjne, ludzkie, rzeczowe itp.).

Podmiot ochrony ludności musi:

• zostać wyznaczony przez organ ochrony ludności (wójt, burmistrz, prezydent);
• zawrzeć odpowiednie porozumienie, które zostanie potwierdzone stosowną decyzją administracyjną.

W świetle nowych przepisów istotne znaczenie przypisuje się korpusowi obrony cywilnej złożonemu z: personelu obrony cywilnej (czyli osób którym wojewoda nadał przydziały) oraz krajowej rezerwy obrony cywilnej.

Do służby w korpusie obrony cywilnej powoływani będą ochotnicy. 

Bardziej szczegółową relację ze spotkania znajdziecie na stronie: Notatka ze spotkania Sieci 14.01.2025 r.: Przygotowanie do obrony cywilnej i ochrony ludności.