2 października 2025 roku odbyła się kolejna edycja konferencji Cyber24 Day, organizowanej przez Grupę Defence24. Wydarzenie to na stałe wpisało się w kalendarz kluczowych spotkań w Polsce poświęconych cyberbezpieczeństwu, cyfryzacji i nowym technologiom.
Forum gromadzi przedstawicieli administracji publicznej, wojska, środowiska naukowego, ekspertów branżowych oraz mediów, stając się przestrzenią do wymiany doświadczeń i poszukiwania rozwiązań wobec wyzwań, jakie niesie współczesna transformacja cyfrowa.
W tegorocznej edycji udział wziął także zespół Obserwatorium Bezpieczeństwa, który śledził przebieg debat i dyskusji, a zdobyte wnioski i obserwacje stanowią punkt odniesienia dla dalszych działań analitycznych.
Wnioski z Cyber24Day
Prezentujemy poniżej wybrane przez nas tezy, wnioski i zapowiedzi przedstawione przez uczestników kongresu podczas paneli, w których uczestniczyliśmy:
Panel 1 — Co jest prawdą w cyfrowym świecie. Czy państwo nas zawodzi?
Era post-prawdy i wyzwania cyfrowe
- Żyjemy w czasach, w których emocje i narracje często przesłaniają fakty. Platformy społecznościowe, które miały wspierać dostęp do rzetelnych informacji, stały się miejscem dezinformacji, fake newsów i tworzenia baniek informacyjnych.
- Codziennie podważana jest wiarygodność mediów przez farmy botów, zorganizowane kampanie dezinformacyjne oraz brak zaufania części społeczeństwa do instytucji państwowych.
- Widoczność informacji w sieci nie zależy od prawdy, lecz od algorytmów prywatnych firm – państwo nie ma nad nimi kontroli.
Rola państwa w zapewnieniu prawdy
- Państwo powinno aktywnie wspierać prawidłowy przepływ informacji, np. poprzez tworzenie rzetelnych platform informacyjnych typu Alert RCB lub regulację platform społecznościowych.
- Nie jest możliwe całkowite wyeliminowanie dezinformacji, ale poprzez edukację cyfrową i mechanizmy prewencyjne można zwiększać odporność społeczną.
- Krytyczne myślenie jest kluczowe w walce o „prawdziwe emocje” społeczeństwa, które są wykorzystywane przez twórców dezinformacji.
Wyjątkowa rola mediów i technologii
- Media głównego nurtu są podzielone, co utrudnia jednolitą informację publiczną.
- W ciągu 2–3 lat nie będzie możliwe odróżnienie treści generowanych przez AI od treści ludzkich, co wymaga edukacji w zakresie krytycznego korzystania z informacji.
- Internet promuje szybkie, tanie informacje, co często wypiera rzetelne źródła, które są kosztowne lub mniej atrakcyjne dla użytkowników.
Wyjątkowość problemu dla państwa demokratycznego
- Dezinformacja nie jest tylko problemem społecznym, ale kwestią bezpieczeństwa narodowego – wpływa na decyzje polityków i strategiczne decyzje państwowe.
- Istnieje ogromna nierównowaga między podmiotami atakującymi a obroną; państwa demokratyczne muszą lepiej rozumieć działania przeciwników w cyberprzestrzeni i tworzyć mechanizmy monitoringu.
Znaczenie edukacji i profilaktyki
- Młode pokolenia uczą się głównie z krótkich treści online i rzadko weryfikują źródła informacji.
- Edukacja społeczna w zakresie dezinformacji i odpowiedzialnego korzystania z mediów cyfrowych jest fundamentem odporności społecznej.
- Telewizja, choć wciąż pod kontrolą instytucji państwowych (Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji), dociera głównie do starszego pokolenia; młodzi wymagają „mocnych bodźców” edukacyjnych.
Narzędzia państwa i regulacje
- Ustawa DSA (Digital Services Act) powinna być wdrożona – jest narzędziem walki z dezinformacją bez mechanizmów cenzorskich.
- Państwo może wykorzystać mechanizmy istniejące w służbach (np. Policja) do monitorowania treści, zamiast tworzyć nowe instytucje.
- Równolegle rozwijane są akty UE, takie jak DSA i DORA, oraz inwestycje w centra AI, które mogą wspierać monitorowanie i analizę treści w cyberprzestrzeni.
Zmiana paradygmatu społeczeństwa informacyjnego
- Społeczeństwo gotowe jest przyjmować informacje szybkie i tanie, nawet jeśli nie są w pełni prawdziwe.
- Prawda staje się produktem, który wymaga wysiłku i kosztu, co ogranicza dostępność dla przeciętnego odbiorcy.
- Mechanizmy edukacyjne, nadzoru i infrastruktury informacyjnej powinny przygotowywać obywateli do świadomego korzystania z informacji.
Panel 2 – Co z tą szkołą? Technologia w rękach dzieci
Zakazy vs. zasady
- Debaty o ograniczaniu technologii w szkołach często sprowadzają się do porównań z innymi krajami lub wprowadzania zakazów, co jest spłyceniem problemu.
- W Polsce zakazy mają ograniczoną skuteczność – dzieci poniżej 13 roku życia korzystają z mediów cyfrowych już od 7. roku życia, pomimo formalnych ograniczeń.
- Skuteczniejszym podejściem jest tworzenie jasnych zasad użytkowania technologii, a nie arbitralnych zakazów. Zasady powinny obejmować całą społeczność szkolną, w tym nauczycieli, aby dzieci nie czuły się pokrzywdzone.
Rola szkoły i dyrektora
- Realizacja ograniczeń zależy w dużej mierze od dyrektora szkoły – jego podejście decyduje o tym, jak restrykcyjnie i konsekwentnie wprowadzane są zasady.
- Szkoła powinna być przestrzenią edukacji i relacji, a technologie powinny wspierać naukę i integrację społeczną, nie zaś ograniczać kontakt z rówieśnikami.
Edukacja cyfrowa całej społeczności szkolnej
- Edukacja dzieci, nauczycieli i rodziców jest warunkiem sukcesu w odpowiedzialnym korzystaniu z technologii.
- Konieczne jest uświadamianie zagrożeń związanych z pornografią, hejtem, kontaktem z osobami nieznajomymi oraz zjawiskiem sharentingu (udostępniania wizerunku dzieci przez rodziców).
- Sharenting, choć często wynika z dobrej woli rodziców, zwiększa ryzyko wykorzystywania danych dzieci przez osoby trzecie, w tym pedofilów, i może negatywnie wpływać na przyszłość zawodową dzieci.
Rola państwa i regulacji
- Ministerstwo Cyfryzacji może uczestniczyć w dyskusji i wspierać tworzenie narzędzi do usuwania treści nielegalnych, np. w ramach przepisów DSA.
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka wskazuje, że same zakazy nie przynoszą efektu – potrzebne są działania edukacyjne i prewencyjne, które budują świadomość ryzyka.
Skuteczność zakazów
- Przykłady z innych krajów (np. Norwegii) pokazują, że zakazy smartfonów w szkołach nie przyniosły jednoznacznie pozytywnych rezultatów – wyniki badań były na granicy błędu statystycznego.
- Wprowadzenie zakazu wymagałoby precyzyjnej definicji, długotrwałych badań porównawczych i uwzględnienia lokalnego kontekstu kulturowego i mentalności uczniów.
Praktyczne rozwiązania w szkołach
- Dzieci powinny mieć miejsce, gdzie mogą zdeponować swoje urządzenia – fizyczny punkt przechowywania sprzętu minimalizuje ryzyko niekontrolowanego korzystania z telefonów.
- Zmiany muszą być wprowadzane przemyślanie i stopniowo, z czasem na adaptację dla dyrektorów i nauczycieli.
- Należy zapewnić, aby nauczyciele również przestrzegali zasad, ponieważ dzieci bardzo obserwują dorosłych i uczą się na ich przykładzie.
Cele i komunikacja ograniczeń
- Dzieci muszą rozumieć dlaczego wprowadzane są ograniczenia, jakie mają cele i jak mają je wspierać.
- Edukacja powinna tłumaczyć, że ograniczenia nie mają charakteru represyjnego, lecz służą bezpieczeństwu, zdrowiu psychicznemu i możliwości budowania relacji społecznych.
Panel 3 – „Łączność, rozpoznanie, walka elektroniczna – wchodzimy w nową erę konfliktów i wojen”
Transformacja cyfrowa i interoperacyjność NATO
- Integracja systemów łączności w 32 państwach członkowskich NATO jest kluczowym wyzwaniem – systemy muszą działać jako jedna, spójna platforma.
- Obecnie 70% jednostek NATO operuje w chmurze na poziomie niejawnym; w ciągu 2–3 lat planowane jest rozszerzenie na wyższe poziomy tajności (Restricted, NATO Secret).
- Wdrażanie AI (np. Maven Smart System) wspiera procesy decyzyjne, lecz nie zastępuje człowieka w dowodzeniu.
- Procedury i konieczność osiągnięcia konsensusu między państwami spowalniają wdrażanie nowych technologii, choć wojna na Ukrainie znacząco przyspieszyła podejmowanie decyzji.
- Cyberbezpieczeństwo jest integralnym elementem nowoczesnej łączności – bez niego przekazywanie informacji jest niemożliwe.
Polska perspektywa wojskowa i operacje wielodomenowe
- Utrzymanie pełnej interoperacyjności z NATO pozostaje priorytetem Sił Zbrojnych RP.
- Doświadczenia z wojny na Ukrainie pokazują, że kluczowym problemem jest niedobór wykwalifikowanego personelu, zwłaszcza specjalistów IT, a nie brak sprzętu.
- Strategia opiera się na operacjach wielodomenowych obejmujących ląd, morze, powietrze, cyberprzestrzeń, kosmos oraz sferę poznawczą (m.in. walka z dezinformacją).
- Przesunięcie paradygmatu z orientacji na usługi na orientację na dane wymaga potężnych zdolności transmisyjnych i dostępu do informacji z każdego miejsca.
Współpraca wojska, nauki i przemysłu
- Wojskowa Akademia Techniczna pełni funkcję integratora środowisk akademickiego, wojskowego i przemysłowego.
- Bariery współpracy to brak czasu oraz niedobór wysoko wykwalifikowanych specjalistów w sektorach wojskowym, naukowym i przemysłowym.
- Problem braku suwerenności technologicznej Polski: wiele produktów wojskowych i krytycznych bazuje na zagranicznych komponentach, co w sytuacji kryzysowej może ograniczać zdolności produkcyjne.
- Konieczne są odważniejsze inwestycje w krajowe technologie, nawet jeśli początkowo ustępują jakością zagranicznym odpowiednikom.
Odporność infrastruktury i walka radioelektroniczna (WRE)
- Wojskowa infrastruktura teleinformatyczna projektowana jest na maksymalną odporność wobec awarii fizycznych i cyberataków.
- Sukces modernizacji zależy od „magicznego trójkąta”: czasu, ludzi i pieniędzy, uzupełnionego o wolę przełożonych.
- Rosyjskie działania WRE już dotykają sfery cywilnej w Polsce – np. zakłócanie sygnału GPS, potencjalne „uzbrojenie” usług cywilnych (paraliż lotnisk dronami).
- Polska nie posiada zintegrowanego systemu łączności krytycznej dla służb mundurowych i niemundurowych, co utrudnia współpracę z wojskiem w kryzysie. Brakuje również państwowych zapasowych systemów łączności (np. satelitarnych).
- Cywile i przedsiębiorstwa, zwłaszcza w regionach nadmorskich, są narażeni na ataki dronów (przejmowanie kontroli, spoofing).
Rekomendacje strategiczne
- Gotowość polskiego przemysłu: szybka adaptacja i produkcja rozwiązań technologicznych „tu i teraz”.
- Siły zbrojne muszą klarownie komunikować swoje długoterminowe potrzeby, aby przemysł mógł odpowiednio reagować.
- Upraszczanie formalno-prawnych uwarunkowań przyspiesza wdrażanie nowych technologii.
- Współpraca polskiego przemysłu z inicjatywami NATO (np. konferencja NATO Edge) powinna być rozwijana, aby promować krajowe rozwiązania i lepiej rozumieć potrzeby Sojuszu.
- Konieczne są inwestycje w suwerenność technologiczną oraz w wykwalifikowany personel do obsługi nowoczesnych systemów wojskowych.
Panel 4 – „Jak zbudować cyberbezpieczny samorząd?”
Samorządy jako „miękkie podbrzusze” cyberbezpieczeństwa
- Niższe szczeble administracji lokalnej są szczególnie podatne na ataki cybernetyczne – wicepremier Krzysztof Gawkowski określił samorządy jako „miękkie podbrzusze cyberbezpieczeństwa”.
- Wyzwania w samorządach wynikają zarówno z ograniczeń technicznych, jak i z oporu społecznego wobec nowoczesnych technologii (np. instalacji anten 5G).
Problemy infrastrukturalne i technologiczne
- Brak awaryjnych anten satelitarnych ogranicza możliwości utrzymania łączności w sytuacjach kryzysowych.
- Instalacja nowoczesnych technologii (np. 5G) bywa utrudniona przez dezinformację i opór mieszkańców.
- Zakup certyfikowanych systemów nie gwarantuje pełnego bezpieczeństwa – często konieczne jest dokupienie dodatkowych komponentów lub integracja rozwiązań w celu ochrony przed cyberatakami.
- Niektóre samorządy tworzą własne, regionalne chmury danych, co odciąża inne jednostki i zapewnia silniejsze, centralne zabezpieczenie informacji.
Różnorodność podejść i brak uniwersalnej recepty
- Przykłady z różnych regionów Polski pokazują, że nie ma jednej drogi do cyberbezpiecznego samorządu – każdy urząd może stosować inne rozwiązania w zależności od potrzeb i zasobów.
- Budowa odporności wymaga indywidualnego podejścia, a także koordynacji na poziomie krajowym.
Wsparcie finansowe i programy rządowe
- Ponad 1,5 mld zł zostało przeznaczone na program „Cyberbezpieczny Samorząd”.
- Program wspiera zakup nowoczesnych systemów bezpieczeństwa, wdrażanie własnych chmur danych i podnoszenie świadomości pracowników samorządowych w zakresie cyberzagrożeń.
Kluczowe rekomendacje i kierunki działania
- Inwestycja w awaryjną infrastrukturę komunikacyjną, w tym anteny satelitarne, jest niezbędna dla utrzymania ciągłości działania w kryzysie.
- Konieczne jest edukowanie mieszkańców w zakresie bezpieczeństwa technologii (np. 5G), aby eliminować dezinformację i nieuzasadniony opór wobec modernizacji.
- Samorządy powinny dążyć do centralizacji usług cyfrowych, np. poprzez regionalne chmury danych, aby zwiększyć bezpieczeństwo i efektywność operacyjną.
- Programy wsparcia państwowego (np. „Cyberbezpieczny Samorząd”) powinny być rozwijane i dostosowywane do realnych potrzeb lokalnych urzędów.
- Współpraca między jednostkami samorządowymi oraz wymiana doświadczeń są kluczowe dla tworzenia standardów cyberbezpieczeństwa.
Cyber24Day pokazał, że cyfryzacja i bezpieczeństwo informacyjne są wyzwaniami wymagającymi współpracy państwa, samorządów, przemysłu i społeczeństwa. Edukacja, infrastruktura, technologie i skuteczna regulacja to fundamenty budowania odporności w świecie, w którym dezinformacja i zagrożenia cyfrowe stają się codziennością.
Hubert Stróżyk, Marcel Rutkowski
