Prywatne narzędzia informujące o zagrożeniach mogą być wartościowym uzupełnieniem systemu ostrzegania ludności, jednak nie powinny zastępować oficjalnych komunikatów administracji publicznej i służb. O roli takich rozwiązań oraz ryzyku związanym z nieskoordynowanym obiegiem informacji mówił dla XYZ Marcel Rutkowski, analityk Obserwatorium Bezpieczeństwa.
Punktem wyjścia do dyskusji była rozwijana oddolnie aplikacja Strażnik, która łączy informacje pochodzące z kilku publicznie dostępnych źródeł i na ich podstawie informuje użytkowników o potencjalnych zagrożeniach. Narzędzie nie jest częścią państwowego systemu ostrzegania i alarmowania, a jego twórca sam podkreśla, że nie zastępuje ono Alertu RCB, syren alarmowych ani komunikatów właściwych instytucji.
Prywatne rozwiązania jako uzupełnienie systemu
W materiale XYZ do funkcjonowania tego typu narzędzi odniósł się Marcel Rutkowski, analityk Obserwatorium Bezpieczeństwa.
„Prywatne rozwiązania, takie jak aplikacja „Strażnik”, mogą pełnić jedynie funkcję narzędzia uzupełniającego”.
Jak wskazał, oddolne inicjatywy związane z bezpieczeństwem pokazują społeczne zainteresowanie tematyką ochrony ludności i potrzebę szybkiego dostępu do informacji. Jednocześnie szczególnego znaczenia nabiera kwestia wiarygodności przekazywanych danych oraz jasnego rozróżnienia pomiędzy informacjami pochodzącymi z oficjalnych źródeł a analizami generowanymi przez niezależne narzędzia.
Rutkowski zwrócił również uwagę na ryzyko chaosu informacyjnego. W sytuacji kryzysowej nieskoordynowane komunikaty pojawiające się równolegle w wielu kanałach mogą utrudnić odbiorcom właściwą ocenę sytuacji, sprzyjać rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji oraz prowadzić do osłabienia zaufania do oficjalnych ostrzeżeń.
Błąd pokazał znaczenie wiarygodności informacji
Problem ten uwidocznił się 28 września 2026 roku podczas rosyjskiego ataku na Ukrainę. W mediach społecznościowych zaczęły krążyć zrzuty ekranu z aplikacji Strażnik sugerujące, że rosyjski bezzałogowiec znalazł się po polskiej stronie granicy.
Informacja okazała się nieprawdziwa. Ministerstwo Obrony Narodowej poinformowało, że dron uderzył po stronie ukraińskiej, około dwóch kilometrów od przejścia granicznego w Dorohusku, i nie doszło do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej. Twórca Strażnika przyznał następnie, że sposób wizualizacji położenia obiektu w aplikacji był błędny i jeszcze tego samego dnia wprowadził zmiany.
Przypadek pokazał jednocześnie, jak szybko informacja pozbawiona pełnego kontekstu może zacząć funkcjonować w przestrzeni internetowej jako potwierdzony fakt.
Oficjalne komunikaty powinny pozostać podstawą
Podobne stanowisko w rozmowie z XYZ przedstawiło Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, które wskazało, że podstawowym punktem odniesienia w przypadku zagrożeń powinny pozostawać oficjalne komunikaty administracji publicznej, służb oraz instytucji odpowiedzialnych za monitorowanie konkretnego rodzaju zagrożenia – w tym Alert RCB, Regionalny System Ostrzegania i sygnały alarmowe.
Jednocześnie rozwój aplikacji takich jak Strażnik pokazuje, że istnieje wyraźne zapotrzebowanie społeczne na szybką, precyzyjną i łatwo dostępną informację o zagrożeniach.
Kluczowym wyzwaniem pozostaje więc stworzenie systemu, który z jednej strony będzie wykorzystywał możliwości nowych technologii, a z drugiej zapewni odpowiednią weryfikację informacji, bezpieczeństwo oraz spójność komunikacji w sytuacjach kryzysowych.
